Ostirala, 2014-07-25

Etiketen Fitxategia | Hitzaldia

Teknologia berrien eraginak hizpide, gaur Azpeitian

Iraurgi Ikastetxeko Guraso Elkarteak antolatuta, Juan Carlos Alonso psikologoak teknologia berriek gaztetxoengan duten eraginari buruzko hitzaldi bat eskainiko du gaur, asteazken, 19:00etan Betharrametako aretoan.

Umeen elikadura osasungarria izango dute hizpide etzi, haurreskolan

Azkoitiko Xabier Munibe haurreskolak umeen elikaduraren inguruko hitzaldia prestatu du ostegunerako. Silvana Huegun dietistak eta naturopatak Gure haurraren elikadura: osasunez hazi hitzaldia eskainiko du, eta informazioa emateaz gain, bizipenak partekatu eta kezkak argituko dituzte bertaratzen direnekin. 18:00etan izango da hitzaldia, haurreskolan, eta gaia interesatzen zaion edonor joan daiteke.

Arrantzatik arraunera, Oria ibaian gora eta behera

Joxean Olaskoaga “Aizperro”, Jon Salsamendi, Igor Makazaga eta Mikel Orbañanos

Umore onean hasi eta bukatu zen pasaden ostegunean, maiatzaren 15ean, Orioko Herri Ikastolak Erria Txikota astearen baitan antolatutako kirolariz osatutako mahai-ingurua. Arrantzatik arraunera: itsas kultur ondare biziena da arrauna Orion izenburupean, mahai beraren bueltan elkartu ziren Portugaleteko, Bermeoko, Orioko eta Hondarribiako arraun elkarteetako entrenatzaileak: hurrenez hurren, Joxean Olaskoaga “Aizperro”, Jon Salsamendi, Igor Makazaga eta Mikel Orbañanos. Kaikuko entrenatzaile Jose Luis Korta ere bertan izatekoa zen, baina agenda kontuak tarteko, ezin izan zuen mahai inguruan parte hartu.

Xabier Sukiak gidatu zuen saioa 19:00etan hasi eta 20:30ak jo arte. Saio polita eta entretenigarria, gustura aritu ziren bai arraunlariak eta baita Ikastolako areto nagusira hurbildutako herritarrak, han entzundako txalo eta barre algarek erakutsi zuten bezala.

Hangoa jaso nahi izan dugu Karkaran eta mahai inguruko galderak atalka bildu ditugu:

Lehorrekoak ala itsasokoak; arrantzale, baserritar edo kale-ume

Galdera: Arrantzari lotutako herria izan da aspaldiko mendeotan Orio. Arrantzatik arraunera: Orion, itsas ondare biziena gaur egun arrauna da nabarmen. Atzera begira jarri, eta arraunarekin izandako zuen esperientziaz galdetu nahiko nizueke. Nolatan hasi zineten zuek arraunean? Zuetako inor ba al dator arrantzale familiatik? Edota kirolak bere horretan erakarri zintuzten?

 

Arrantzatik etorri eta bi hilabeteko prestaketekin Kontxa jokatzea ia ezinezkoa da gaur egun, arraun maila ezberdina delako –Mikel Orbañanos

Galdera: Argiatik (1965eko azaroaren 10ekoa) jasotakoa da ondorengo pasartea: Orio’ko arrantzale guztien artea aukeratzea aal balitz, talde indartsuagoko bat osatuko litzake, baña orrelakorik ez dago, antxoa ta egaluzea arrapatzen daudelako geienak, eta luzaro egoten dira errira azaldugabe: beraz, legorreko mutillak ditugu. Zerbait esateko ba al duzue?

 

Errioaren lasaitasuna gutxi baloratzen da Orion –Igor Makazaga

Galdera: Arraunean hasi zineteneko urte haiek gogora ekarrita, nola gogoratzen duzue errioa?

Estatistikoki ez da normala 5.000 biztanleko herri batean maila altuko arraunlariak izatea, lortu duen guztia lortzea–Aizperro

Galdera: Zer dauka Oriok hain Orio izateko?

 

Kanpoko baldintzak ezagututakoan konturatzen zara zein altxor dugun Orion –Aizperro

Galdera: Nola bizi izan duzue errioko giroa? 

 

Ez da kasualitatea horrelako traineru-egileak edukitza Orion –Jon Salsamendi

Galdera: Ontzigintza tradizioari buruz ere, Euskal Herrian eta Orion ere, asko eta luze hitz egin genezake. Beste mahai inguru baterako eman dezake… Herrian badira traineru-egile batzuk: Amilibia, Perona, Ixarra eta Bixentiko. Zer esango zenuke traineru-egile horiei buruz?

Sekula inork ez zigun azaldu zer zen abanikoa, baina egunero ibiltzen ginen abanikoa gora, abanikoa behera –Jon Salsamendi

Galdera: Ba al daukazue hitz kuttunik? Arraunarekin edo itsasoarekin lotura duen hitz kuttunik edo kuriosorik?

 

Uste eta interpretazio askoren ostean, Kortak argitu du zer den abanikoa. Nik abanikoa esaten diedanean, esan nahi dudana da gainean mantsoago joateko; eta uretan, aldiz, bizi. Hau da, barruan bizi eta arrauna ateratzean, uretatik kanpo, lasai. 

Han ikuste genuen, Joxe Luis, bere 90 kiloekin gure gainera eroriko zela… –Aizperro

Galdera: Itsasoari errespetua askotan entzun dugun gauza bat da; beldurra ez, errespetua bai. Zuek itsasoak eragindako benetako beldurra noiz eta non pasa duzue?
 
 
 

Igorren hirugarren urtea izateak segurtasuna emango du, eta aurten ikusita jende indartsua etorri dela, hor goran ibiltzeko trainerua daukagu–Mikel Orbañanos

Galdera: Orio hondoratu zenekoa. 1935ean Oriok oso traineru arina eraman zuen Kontxara. San Pedrokoek protesta egin zuten, ontzia arinegia zelakoan, baina hala ere, estropada jokatzea erabaki zuten. Izan ere, egun hartan itsaso zakarra zegoen eta San Pedrotarren ustez Oriotarrek arazoak izango zituzten. Lehen txandan San Pedro izan zen garaile; bigarrenean, Orio hondoratu egin zen. Zurrumurruen arabera Oriotarrek beraiek hondoratu zuten ontzia pasaitarrei irabaztea ezinezkoa zela ikusita. Nola ikusten duzue Orio denboraldiari begira?
 

Ikastolako ikasleak irrati esatari lanetan

Oihan Vega kazetariak hitzaldia eman zuen, atzo, Ikastolako areto nagusian, euskarak hedabideetan duen presentziaren inguruan
133.000 entzule ditu Gazteak, 40 Principalesen aurretik dago audientzietan eta Orioko Ikastolako haurren %99ak entzuten du. …

Euskaldunen sustraiak itsasoari eta arrantzari lotuta daude

Erria Txikota! astearen barruan Jon Maiak Balearen ondarearen inguruko hitzaldia eman zuen

Gaztetatik hizkuntza eta hitzari lotua egon da Maia. Erro berdineko hainbat lanbidetan dabil: idazten, itzultzen eta bertsotan, besteak beste. Hizkuntza kulturaren parte izanik, kultur-transmisioak berebiziko garrantzia du Maiarentzat eta horretan dihardu. 

Museoetan hautsak pilatu dituen historiari, gure ahanzturan geratu denari, hautsa atera eta transmititzen dabil. Honela, historiaren jabe eta jakitun izango gara eta etorkizuna eraiki ahal izango dugu. Albaola Itsas Kultur Elkarteko komunikazio arduraduna da, eta arrantzak Euskal Herriaren historian izan duen garrantzia komunikatzea ere bere egitekoa eta pasioa da. Atzo, Balearen egunean, bale-arrantzaren eta Euskal Herriaren arteko loturaz mintzatu zen.

Bale-txalupak eta arpoiak, asmakizun unibertsalak

Egungo txalupen prototipoek euskal bale-txalupetan dituzte sustraiak, euskal txalupetatik abiatuta sortu baitituzte egungo traineruak. Sei arraunlari izaten ziren txalupa bakoitzean eta zabalak ziren oso. Arpoiak ere Euskal Herrian diseinatuak dira. Bale-arrantza egiteko teknika hori euskaldunona da. Gainontzeko estatuetan bestelako teknikak erabiltzen zituzten balea harrapatzeko, baina saiakeran besterik ez ziren geratzen, teknika eraginkorra arpoiena baitzen. Euskaldunengandik ikasi dute, beraz, gainontzekoek. Euskaldunak mugarri izan dira, hortaz, bale-arrantzan; oraina eta geroa markatu baitituzte. 

Otoitzak balea arrantzatu aurretik, bitartean eta gero

Balea arrantzatu baina lehen otoitz egiten zuten arrantzaleek. Kolpatzeko momentuan ere otoitz egiten zuten, segurtasuna eta indarra eskatuz. Amaitzean, balea hil ondoren, eskerrak emateko egiten zuten otoitz. Arrantza guztian zehar hirutan errezatzen zuten.

Itsasoaren ikuspegi azalekoa

Itsasoari lotutako kultur-adierazpenak desagertuz joan dira itsasoak itsasontziak jan dituen bezala. Egun, apenas daude. Memoriaren transmisioa ia ez da eman, ondorioz, euskal gizarteak barneratuta du herri landatarra izan dela. Gure imajinarioan baserria da euskal kulturaren erdigunea. Neolitikotik hona artzai-herria izan garela uste du, eta, gainera, ikerlari eta etnografoek lurreko ohiturak aztertu dituztenez, hori da euskaldunona iritsi den jakituria ondarea. 

Arbasoek transmititu dute herri pobrea izan dela Euskal Herria, gerra zibilak bizi izan dituena. Gosete eta miseria ezagutu dituztela kontatu dute zaharrek.

Hondartza, aisia eta lasaialdirako

Gaur egun mundu galdua dirudien horrekin, ordea, lotura handia genuen. Iturri gutxi dauzkagu itsasoarekin genuen lotura erakusten digutenak. Horregatik erlazionatzen dugu hondartza denbora pasarekin, erlaxazioarekin eta abar.

Arrantzaren inguruan sistema oso bat

Ipar Amerikako testu idatzi zaharrena Joanes Etxaniz Orioko euskal arrantzalearen testamentua da. XVI. mendean Ternuara –Terra Nova, aurkitutako lur berria– joaten ziren euskal arrantzaleak. Quebec-era era joaten ziren bale-arrantzara, horregatik, euskal herri berria izena jarri zioten. Gerora, euskaldunak ez bezala, frantziarrak bandera jartzera joan ziren eta izen hori galdu zuen. Ingalaterra eta Frantziaren arteko gudu baten ondorioz, Kanada sortu zen. Quebec da arestian kontatutako historiaren azken aztarna, fosila. 

Euskaldunak mundu mailan ezagun egin ziren bale-arrantzan adituak zirelako. Sistema oso bat osatu zen arrantzaren inguruan, itsasoari bizi zen herria baitzen Euskal Herria. Basoak ere arrantzari begira diseinatzen ziren. Kimuak zirenetik soka batzuen bitartez forma ematen zitzaien, seriean, ontziak behar zuten piezaren forma emateko. Zuhaitzei ipinabarrak deitzen zitzaien, ipinitako adarrak. Ehunka pertsona aritzen ziren lanean ontzigintzarako Irati, Urbasa eta Aralarren. Basoa ez zen sekula agortzen, beti baitzen beharrezkoa. 

Idia ere itsasoari lotutako animalia zen. Indar traktore nagusia zen bai basotik itsasertzera jaisteko zuhaitzak, bai ontziak itsasoratzeko. Horregatik idi probaleku nagusiak kostaldetik gertu daude, Aia kasu. Aiakoak ziren ere munduko aingura handienak. Burdina behar zen itsasontziak eta arrantzarako tresnak egiteko, eta hori,  meategietatik lortzen zen. Europako burdinarik preziatuena Euskal Herrikoa zen.

Arrantzaleak egonaldi luzeak egiten zituzten, hortaz, goraldian, janari eta edari produkzioa hamarkoitz handitu zen. Egurrezko etxe eta txaboletatik baserrietara joan ziren bizitzera, urte gutxiren buruan 1000 baserri zeuden Gipuzkoan. Bertan, esaterako, Sagardoa egiten zen Ternua joaten zirenerako.

San Juan ontzia Gozategi oriotarraren eskutan

1976an aurkitu ziren bale-arrantzaren eta euskal arrantzaleen inguruko lehen artxiboak. Oñatiko Unibertsitatean dute ostatua, egun, Kanadan aurkitu ziren dokumentu horiek. Artxibo horietan aurkitu zuten San Juan Baleontziaren inguruko informazioa.

1965ean ondoratu zen San Juan baleontzia, Kanadan, 900 olio-kupel zituela; kupel bakoitzak egungo 6,000 euro balio zituen. Historia idatzi duen ontzia da hau, eta munduko itsas ondarearen ikur izendatu zuten. Kanadako Correos-eko zigiluetan eta 1985ean National Geographic aldizkarian ere agertu zen. 

Albaola Itsas Kultur Elkartea, Donostia 2016 ekimenaren barruan, ia galtzear dauden ofizio, perspektiba eta kulturan ari da lanean. San Juan baleontzia eraikitzen ari dira, XVI. mendeko material eta teknika berdinekin. Hiru lagun dabiltza buru-belarri horretan, tartean, Esteban Gozategi oriotarra. Ez dute museoan hautsa hartzen utzi nahi, bizia emateko asmoarekin ari dira eraikitzen San Juan baleontzia.

Jakituria ezinbestekoa da euskal herria ulertzeko. Izan ere, Euskal Herria ez da mendian isolatuta eta galduta egon; munduari irekia eta munduarekin konektatuta egon da beti, euskaldunak mundu osora iritsi baitira. Jakituriaren jabe izatea etorkizunerako garrantzitsua da eta horregatik dabiltza jakintza transmititzen Albaola elkartekoak.

Eskola kirolak hartu beharreko norabideaz, atzo, Salatxo aretoan

Orioko Curriculumak antolatuta Eskola Kirolaren inguruko gogoeta egin zuten atzo Eneritz Mayora, Juanjo Aranburu eta Jon Redondok

Orioko Curriculuma Sortzen taldeak, aurtengo ikasturtean, lau arlo nagusi landu dituzte; horietako bat, giza eta gizarte zientziak. Lan-eremua Orio denez, kirolari eman behar zion trataera ere Oriora mugatu behar da. Hasiera batean Orioko kirolari ezagunen bilduma moduko bat egitea pentsatu zuten, baina azalean geratuko zenez, Zarautzeko proiektua Oriora ekartzea pentsatu zuten. Horregatik bildu ziren atzo, Salatxo aretoan, Eneritz Mayora, Juanjo Aranburu eta Jon Redondo.

Zarautzen lau urte daramatzate kirola eta jarduera fisikoaren inguruko mahai-inguruak egiten. Solasaldi hauetan hizketa-gai nagusiak kirol ohiturak eta hori hobetzeko aukerak izan dira. Hortik sortu da EKAP plataforma herritarra, Eskola kirolaren aldeko plataforma eta bertako kide da Eneritz Mayora.

Umearen heziketa integralean zutabe

Kirolak helburu pedagogiko garrantzitsuak ditu umearen heziketa integralean, horregatik, ikastetxeetako curriculumaren osagarria behar du izan Eskola Kirolak Mayoraren iritziz. Bestalde, adineko kirolaren hastapena izan behar du, hau da, ez du helduen formatuaren erreplika edo kopia izan behar. Etorkizuneko kirol praktikaren oinarria izan behar du. Haurrari kirol-zaletasuna piztu behar zaio eta kirola egitera ohitu behar du.

Horretarako, EKAPeko kidearen ustetan, jarduerek denen parte hartzea bermatu behar dute. Guztiei eskaini behar zaie aukera, eta bakoitzaren erabakia izan dadila praktikatu ala ez. Bestalde, kirol aniztasuna ere landu behar dela irizten dio, honela, zure gustu eta zure gaitasunekin bat egiten duen kirola zein den jakingo duzu. Eskola kirola lehiaketara bideratzea ere erabaki okerra delakoan dago, izan ere, lehiaketara mugatuz gero ume batzuk kanpoan uzten dituzu. Amaitzeko, adina, gaitasuna eta haurraren ezaugarrietara egokitzeko beharra azpimarratu du Mayorak. Etorkizunean kirolari ona izateko tresnak eman behar ditu Eskola Kirolak; edukiak landu behar ditu eta ez adinekoena imitatu.

Teoriaren eta errealitatearen arteko hutsuneak

Eskola kirola Gipuzkoan osasuntsu mantendu dela dio Mayorak eta Redondok hori berresten du Bizkaia eta Arabarekin alderatuz gero, Gipuzkoako Eskola Kirolaren egoera oso ona da. Bizkaian, esaterako, hiru kirol egitea aukera –eskubaloia, saskibaloia eta futbola– da, eta Gipuzkoan, obligazioa. Kirol ezberdinak egiteak mugikortasuna bermatzen du eta, gainera, aberasgarria da. Goi mailako kirolariak gero eta gazteagoak dira, hortaz, espezializatzeko eskatzen digute eta ez hiru kirol egitera derrigortzeko. Datuek, ordea, multikirolaren praktika etorkizunean onuragarria dela diote, Basque Teameko 55 kirolaritik bost bakarrik baitira bizkaitarrak.

Hala ere, EKAPen ustetan Gipuzkoan ere badago zer hobetu. Teorian, instituzioek markatu dutena zuzena da, baina hori praktikara eramatean hutsuneak daudela ohartzen gara, azaldu du Mayorak.

Eskola Kirola profesionalizatu gabeko alorra da eta Mayorak trebakuntza beharra ikusten du. Gurasoek  informazioa behar dute, Ikasleei Eskola Kirola zer den elarazi behar zaie eta monitoreak formatu egin behar dira. Redondoren ustetan Eskola Kirolaren ahulezietako bat ere bada formazioarena: begiraleek kualifikazio eskasa dute eta heziketa fisikoko irakasleak, ordea, badute formazioa. Guztiak kualifikatuak izan behar dute? Inor ez? Hori kudeatzea ez da erraza, orain arte Eskola Kirolak formatu gabekoen borondateagatik egin baitu aurrera.

Egutegia hiru kirolen inguruko lehiaketa batera mugatzen da, hortaz, kirol aniztasuna ez da sustatzen. Ondorioz, soilik formatu berdineko kirolak praktikatuz gero futbolean txarra den umea, ziurrenik, eskubaloian eta saskibaloian ere txarra izango da. Lehiaketak, gainera, ume batzuk alboratu egiten ditu. Redondoren ustetan, aldiz, gakoa lehia eta parte hartzearen areko orekan dago. 

Federazioak soilik lehiaketa babesten duela aipatu du oriotarrak. Federatuen kopurua mantendu egin da azken urteetan; praktika, aldiz, igo egin da. Hortaz, federazioak lehiaketa ez dena ere kudeatu beharko lukeela uste dut.

Agente ezberdinen –Eskola Kirola, Kirol Eskolak eta Kirol Elkarteak– elkarlana eta errespetua ezinbestekoak dira. Eskola Kirolak lehentasuna izan beharko luke Mayoraren ustetan eta hori beti ez omen da horrela. Agente guztiak mahai baten bueltan biltzeko beharra ikusten du, lehentasunak adosteko.

Multikirol ligaxka eta mugikorretarako aplikazioa, hutsuneak betez

Sei kirol ezberdin landu dituzte multikirol liga batean. Sozialki indartu diren kirolen txapelketa amaitzean praktikatu ditugu gainontzeko kirolak haurrekin. Umeek beraien talde naturalekin kirol ezberdinak probatu dituzte eta ezintasun fisikoa dutenekin aritzeko aukera ere izan dute, maila berean egonik, azaldu du Mayorak.

Bestalde, formazioa hobetzeko helburuarekin, monitoreentzako baliagarria izan daitekeen tresna garatu dute Juanjo Aranbururekin, elkarlanean. Mugikorretako aplikazio bat da, non ariketa ezberdinak azaltzen diren hiru modutan: bideoan, grafismo bidez eta testuarekin. Gida didaktiko bat da, jolasen bitartez kirola lantzen duen ariketez osatua. Eskura izango dituzten errekurtso materialak kontuan hartu ditugu ariketak diseinatzerakoan. Elitismoetatik ihes egin dugu eta praktikotasuna bilatu dugu, aitortzen du Aranburuk.

Guztira, 150 bideo biltzen ditu kirol bakoitzean. Ariketa bakoitza helburu espezifiko bati lotua egongo da eta hezitzaile bakoitzak osatu beharko du bere menua, hau da, ariketen aukeraketa monitore bakoitzak egingo du. EKAPen filosofiari jarraitzen dio garatu dugun aplikazioak, izan ere, garrantzitsuena ideia da. Guk, tresna honen bitartez, filosofia hori praktikara eramateko erraztasunak ematen ditugu, sakontzen du Aranburuk.

Redondori interesgarria iruditzen zaio sortzen ari diren aplikazioa. Puntako teknologia gazteek egun darabiltena izanik, mugikorretarako aplikazioa egiten asmatu egin dutelakoan dago oriotarra.

‘Literatura eta erotismoa’ hitzaldia eskainiko du Juan Karlos Merinok

Azkoitiko AEK-k antolatuta eta Mintzalagun egitasmoaren barruan, Juan Karlos Merino idazle azkoitiarrak Literatura eta erotismoa hitzaldia eskainiko du. Ostiralean izango da saioa, 19:00etan, Elkargunean, eta herritar guztiak gonbidatu dituzte bertara.

Hitzaldi bat egingo dute ostiralean Zarautzen Jose Luis Lopez de Lacalleren oroimenez

Mario Onaindia Fundazioak antolatuta, Jose Luis Lopez de Lacalle kazetariaren omenez hitzaldi bat izango da ostiral honetan, maiatzak  9, arratsaldeko 19:30ean Zarauzko Zazpi aretoan. Lopez de Lacalle ETAk hil zuen, 2000.urtean. Luis Catells, Euskal Herriko Unibertsitateko katedradunak eta Ignacio Latierrok emango dute saioa fundazioaren XIV. urteurrena ospatzeko. Hitzaldia gaztelaniaz izango da  Oroimenak eraikitzen. Euskadiko historiaren [...]

Txomin Agirreri buruzko hitzaldia ostegunean Alondegian

Duela 150 urte jaio zen Txomin Agirre idazlea Ondarroan, eta ia bere bizitza osoa Zumaian egin zuen. Hori dela eta, Txomin Agirrek euskal literaturaren historian izan duen eraginari buruzko hitzaldia antolatu du Zumaiako Udalak. Jose Andres Alvaro Ocarizek izango da hizlari bihar, osteguna, Alondegian (19:00etan). Kresala eta Garoa eleberri ezagunen egilea da Txomin Agirre.  

Eskola kirolaren inguruko hitzaldia antolatu du Orioko Curriculuma Sortzen Elkarteak

Eneritz Mayora eta Jon Redondo izango dira hizlariak, eta haurren kirolaren inguruko gogoeta piztea du helburu
Haurren kirola: lehia ala heziketa bide izenpean, hitzaldia antolatu du Orioko Curriculuma Sortzen taldeak maiatzaren 7rako. EKAP, Zarauzko…